Mañá xoves 11 de marzo ás 20 horas a Domus acolle a conferencia titulada CSI ATAPUERCA, impartida pola paleontóloga Ana Gracia Téllez, que é investigadora e responsable da área de Conservación do Centro Mixto UCM-ISCII de Evolución y Comportamiento Humanos, ademais de membro do equipo de investigadores de Atapuerca. Na actualidade ocúpase da patoloxía dos homínidos fósiles. A charla forma parte do programa de actividades arredor da exposición Atapuerca y la evolución humana.

Os Museos Científicos Coruñeses convocan o concurso de vídeo afeccionado A ciencia na miña vida, que se realizará simultáneamente en todas as cidades europeas participantes no proxecto CASC (Cities and Science Communication). Trátase de realizar unha gravación curta, de menos de 3 minutos, cuxo contido responda á seguinte pregunta: Que problemas che gustaría que resolvesen a ciencia e a tecnoloxía no futuro?

O obxectivo é invitar aos cidadáns, especialmente aos mozos, a reflexionar sobre o papel que a ciencia xoga nas súas vidas e en particular cales son as súas expectativas acerca do que pode proporcionarlles para o seu propio futuro e o da sociedade. A actividade invítaos ademais a desenvolver a súa creatividade explorando linguaxes audiovisuais e o uso de redes sociais para promover debates sobre estes temas.

Os traballos sera valorados por un xurado que terá en conta a orixinalidade, a claridade da mensaxe e o valor artístico dos vídeos. A calidade técnica non terá moita consideración, polo que as gravacións poden ser realizadas mesmo con teléfonos móbiles ou webcams.

Categorías

Os participantes poden presentarse en dúas categorías:
- Escolares con supervision dun profesor
- Público xeral (os menores necesitan autorización do seu titor legal)

Datos técnicos

Os vídeos poden presentarse en calquera formato estandar (.avi,.flv, .mp4,.mpg,.wmv...) e poden incluír recursos como entrevistas, animacións, imaxe fixa, timelapse, etc. O contido debe ser orixinal. Os traballos, en arquivo dixital, deben enviarse, ata o 16 de abril, aos Museos Científicos Coruñeses por correo postal, ou estar dispoñibles para descargarse en Internet. Cada presentación debe ir acompañada dunha ficha co título, unha breve descrición do contido, nome dos autores, correo electronico de contacto; no caso de escolares, ademais deses datos, o nome, dirección e teléfono do centro e a ficha de autorización dos pais ou titores.

Concurso CASC
Casa das Ciencias
Parque de Santa. Margarita s/n
15005, A Coruña
Correo electrónico

Premios

Un xurado composto por profesionais da comunicación científica seleccionará ao gañador en cada categoría. Os gañadores en cada país serán premiados cunha cámara de vídeo e unha viaxe a Bruxelas, onde competirán cos seus traballos cos gañadores do resto de países participantes. Máis información e ficha de inscrición no sitio web dos Museos Científicos Coruñeses.

Hoxe venres 5 ás 20 horas no vestíbulo da Domus inaugúrase unha exposición fotográfica de Xacobe Meléndrez: Caiuco, fame e emigración.

O martes de entroido a entrada á Casa das Ciencias, Domus e Aquarium Finisterrae será gratuíta para todos os visitantes.

A oferta de ocio da Casa das Ciencias inclúe a exposición O asombro de Mr. Darwin, que recibe ao público no exterior do edificio con unha reprodución de Harriet, a tartaruga das Galápagos recollida por Darwin. A maqueta, realizada a tamaño natural, permitirá ao público, especialmente ao infantil, coñecer máis de preto este animal.

Na Domus pódese asistir a unha sesión de cine 3D, coa película Monstros mariños. Unha aventura prehistórica. Trátase dunha producción co aval científico de National Geographic sobre os incribles animais que dominaron os mares da Terra hai millóns de anos. Haberá sesións ás 12 e 17 horas (versión en galego), ás 13 e 18 horas (versión en castelán)

No Aquarium é unha boa ocasión para asistir á actividade de alimentación das focas, que se celebra ás 12 e ás 17 horas, ou para visitar unha das últimas incorporacións da sala Maremagnum, o acuario cilíndrico de 10.000 litros de capacidade no que se representa un ecosistema litoral. Neste tanque o nivel de auga baixa e sobe cada catro horas simulando as mareas e as situacións que se producen durante este proceso (formación de pozas, escorrentías, ondada, correntes, etc), permitindo visualizar magníficamente o espazo intermareal.

Hoxe luns 8 de febreiro o ciclo de divulgación científica Luns con ciencia tratará sobre as Evidencias do cambio climático en Galicia. Será unha mesa redonda moderada polo Dr. Manuel Ruiz Villareal, investigador do Centro Oceanográfico da Coruña (IEO), institución que colabora neste ciclo. O moderador dará paso ás intervencións do Dr. Juan José Taboada, meteorólogo de MeteoGalicia, que formulará se Está a cambiar o clima en Galicia?. A continuación o Dr. Antonio Bode, investigador do Centro Oceanográfico da Coruña (IEO), falará sobre o Cambio climático en ecosistemas mariños (Galicia-Cantábrico). O acto comezará ás oito do serán na Domus. A entrada é libre.

Cambio climático ou cambio de modelo de sociedade? é o título da conferencia que pronunciará hoxe na Domus ás 20:00 Emilio Fernández, profesor titular de Ecoloxía da Universidade de Vigo. A entrada é libre, coa única limitación da capacidade da sala: 120 persoas.

Ademais da súa extensa experiencia en investigación sobre oceanografía biolóxica, Emilio Fernández desenvolve unha intensa actividade en redes de investigadores e de representación internacional, como a súa participación no Comité Español de Investigación do Cambio Global (CEICAG) constituido polo Ministerio de Educación e Ciencia entre 2004 e 2006. Tamén participou na Comisión de Selección do Programa Marco da UE no ámbito do cambio global e foi Director Xeral de Desenvolvemento Sostible, que desenvolveu, entre outras liñas de traballo, o Plan Galego de Loita contra o Cambio Climático, e o libro Evidencias e impactos do cambio climático en Galicia, publicado en 2009.

O vindeiro luns comeza a segunda edición de Luns con ciencia, ciclo de divulgación científica sobre as alternativas enerxéticas e a biodiversidade que ofrecerá unha interesante serie de conferencias e coloquios os luns de xaneiro a abril na Sala Leonardo da Vinci da Domus.

Luns con ciencia está organizado polos Museos Científicos Coruñeses (=mc2) e o Departamento de Pedagoxía e Didáctica da Universidade da Coruña, e conta coa colaboración do Centro Ocenográfico da Coruña e o patrocinio de Caixanova. O acceso é público e gratuito. Os alumnos da Universidade da Coruña matriculados accederán a 2 créditos de libre configuración desta Universidade (teléfono de inscrición 981 189 840). Teñen máis información na web dos Museos Científicos.

Programa "Luns con ciencia":

18 de xaneiro: Facemos todos como os franceses? O espellismo nuclear, por Marcel Coderch (doutor en enxeñería Eléctrica e Informática polo Instituto Tecnológico de Massachusetts)

25 xaneiro: AHORA, unha alternativa á crise enerxética, por Juan José Gómez Cadenas (físico e novelista, Director do Grupo de Física de Neutrinos do Instituto de Física Corpuscular, CSIC, Valencia)

1 de febreiro: Cambio climático ou cambio de modelo de sociedade?, por Emilio Fernández (Profesor titular de Ecoloxía da Universidade de Vigo, ex- Director Xeral de Desenvolvemento Sostible da Consellería de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible, Xunta de Galicia).

8 de febreiro: Evidencias do Cambio Climático en Galicia. Introductor-moderador: Dr. Manuel Ruiz Villarreal (Centro Oceanográfico da Coruña, IEO). Ponentes Juan José Taboada (meteorólogo de Meteogalicia, Xunta de Galicia); Antonio Bode Riestra (Centro Oceanográfico da Coruña, IEO)

22 de febreiro: Nucleares, non grazas?, por Josep Puig (enxeñeiro nuclear, profesor de técnicas enerxéticas na Universidade Autónoma de Barcelona e histórico do movemento ecoloxista)

1 de marzo: A conservación dos bosque tropicais, por William Laurance (Distinguished Research Professor School of Marine and Tropical Biology James Cook University Cairns, Queensland 4870 Australia)

8 de marzo: Papel da educación ambiental na conservación da biodiversidade, por Marcos Sorrentino (Ex Director de Educación Ambiental do Ministerio del Medio Ambiente do Brasil. Profesor da Universidade de Sao Paulo)

15 de marzo: A paisaxe e a perda de biodiversidade, por Francisco Javier López (Universidade de Santiago de Compostela)

22 de marzo: O estado da conservación da biodiversidade en Galicia, por Pablo Ramil (Instituto de Biodiversidade Agraria e Desenvolvemento Rural, Universidade de Santiago de Compostela)

29 de marzo: Os bosques galegos e a biodiversidade, por Antonio Rigueiro (Universidade de Santiago de Compostela)

5 de abril: Efectos do Prestige sobre os ecosistemas mariños, por Victoriano Urgorri (Estación de Bioloxía mariña da Graña, Universidade de Santiago de Compostela)

12 de abril: Áreas Marinas Protegidas (AMPs), unha estratexia para a conservación da biodiversidade mariña. Introductor-moderador: Santiago Parra Descalzo (Centro Oceanográfico da Coruña). Ponentes José Luis Vargas Poncini (IEO Madrid); Francisco Sánchez Delgado (Centro Oceanográfico de Santander, IEO)

19 abril: A biodiversidade no medio mariño, por Juan Freire (Universidade da Coruña)

A Domus presenta unha exposición coa que se clausuran os actos de celebración do Ano Darwin nos Museos Científicos Coruñeses. “Illas de Cabo Verde: primeira escala do Beagle” é unha exposición do Museo de Historia Natural da Universidade de Santiago de Compostela que fala sobre as illas de cabo Verde como laboratorios naturais de evolución e diversificación, as expedicións científicas para estudar os moluscos mariños de alí, a aportación destas expedicións ao avance do coñecemento destes animais e o papel das novas tecnoloxías no estudo dos moluscos mariños.

Unha desas expedicións foi a do H.M.S. Beagle, o barco no que Charles Darwin fixo a súa viaxe de descubrimento científico. Entre o 16 de xaneiro e o 7 de febreiro de 1832 fixo escala nas Illas de Cabo Verde, onde estudou e recolleu mostras de animais, plantas e rochas, e fixo importantes descubrimentos, como a observación, nun acantilado, dun estrato de cunchas mariñas a uns 13 metros sobre o nivel do mar que o levou a desenvolver a súa propia teoría da elevación dos continentes.

Ao igual que noutras illas oceánicas de orixe volcánica, foi pouco despois da súa formación cando, de xeito fortuito, chegaron ás illas de Cabo Verde os primeiros moluscos mariños. Procedían das costas de África e doutras zonas máis afastadas.

Co paso do tempo estas poboacións de moluscos mariños foron evolucionando ata orixinar novas species exclusivas destas illas. As erupcións volcánicas causaron drásticas reducións no tamaño dalgunhas poboacións. Os individuos sobrevivintes continuaron evolucionando, xerando novas poboacións, de maneira semellante ao que sucedera cando se formaron as illas.

Como consecuencia destes procesos e das características propias das illas de Cabo Verde, na actualidade existe unha elevada variedade de moluscos exclusivos. Por iso este arquipélago continúa a ser un laboratorio natural para coñecer a evolución dos moluscos mariños.

A exposición que se presenta agora na Domus percorre todos estes aspectos a través de paneis gráficos, vídeos, vitrinas con exemplares dos moluscos e un xogo didáctico interactivo.

Unha parte importante da mostra detense nas expedicións realizadas nas Illas de Cabo Verde, que pódense diferenciar en dous períodos:

- Dende o descubrimento do arquipélago ata 1975. As illas constituían unha etapa das grandes expedicións, nas que adoitaban facer pequenas recoleccións de moluscos e unha listaxe das especies atopadas, na maioría dos casos con moitos erros. Corresponden a esta época, entre outras expedicións, as viaxes do Beagle e do H.M.S. Challenger (Gran Bretaña).

- Dende 1975 ata a actualidade. No ano 1975 ten lugar unha expedición de malacólogos portugueses ás Illas de Cabo Verde. Tras quedaren fascinados polos moluscos deste lugar, volveron ao ano seguinte e publicaron, en 1977, o libro “Seashells from Cape Verde islands”, baseado no material que recolleran. A partir deste momento comeza unha serie de expedicións, que continúan na actualidade, nas que se fai un estudo máis profundo dos moluscos deste arquipélago. Ademais, os avances científicos e técnicos dos últimos anos permiten desenvolver moitas máis liñas de investigación que as morfolóxicas e anatómicas feitas polos naturalistas.

Os Museos Científicos acordaron ampliar o prazo de presentación de propostas de investigación para o Premio Luís Freire até o 22 de xaneiro de 2010. O premio está dirixido aos estudantes de secundaria en Galicia que busca fomentar o interese pola ciencia e a formación en actitudes científicas. O primeiro paso que os estudantes deben dar para participar é formularse unha pregunta á que desexen dar resposta, para despois deseñar a investigación que lles permita obter resultados e conclusións.

Os escolares que desexen participar teñen ata o próximo 22 de xaneiro para enviar as súas preguntas. Posteriormente, os admitidos, que serán comunicados o 30 de xaneiro, terán 3 meses para desenvolver os seus traballos. A fase final terá lugar na Domus o 12 de xuño de 2010, e a ela concorrerán os cinco mellores traballos seleccionados.

O primeiro premio consiste nunha viaxe a un lugar ou instalación de interese científico-cultural (nas pasadas convocatoria visitaron as excavacións de Atapuerca e o parque natural Arribes del Duero ), a subscrición á revista Muy Interesante, e un cheque-agasallo de El Corte Inglés para o profesor. O Premio está convocado polos Museos Científicos Coruñeses e El Corte Inglés, en colaboración coa Asociación de Amigos da Casa das Ciencias. Máis información e bases na web dos Museos.

Xa podemos descargar na web dos museos a última monografía de divulgación científica, dedicada á evolución. Hai versión en galego e en castelán.