Desde o 16 de abril ata o 31 de maio a Fundación Luis Seoane acollerá, por vez primeira en España, a colección completa de polaroids que o cineasta ruso fixo entre 1979 e 1984 nas cercanías da súa dacha rusa e diversas localizacións en Italia. A mostra, titulada LUZ INSTANTÁNEA. FOTOGRAFÍAS, ITINERARIOS E SAUDADES DE ANDREI TARKOVSKI, contará ademáis cunha instalación audiovisual baseada na súa película Nostaxia, así como cun ciclo de documentais sobre o xenial realizador de Solaris e A infancia de Iván e, de xeito exclusivo, un debuxo inédito de gran formato de Tarkovski.
Andrei Tarkovski (1932-1986) é recoñecido na actualidade, xunto a Sergéi Eisenstein, coma o cineasta ruso máis importante de tódolos tempos, e un dos máis destacados directores da historia do cine. Aínda que a súa película máis coñecida segue sendo probablemente a adaptación da novela de Stanislaw Lem Solaris en 1972, pola que obtivo ese mismo ano o Premio Especial do Xurado no Festival Internacional de Cannes, a súa filmografía ten un significado moito máis profundo, e é entendida hoxe en día coma unha reflexión constante e coherente sobre a relación entre tempo e imaxe. Esta última -a imaxe- será protagonista indiscutible do desenvolvemento artístico do cineasta ruso desde un punto de vista tanto práctico coma teórico, o que lle levará a reflexionar sobre a mesma a través non só do cine, senon tamén das artes escénicas, o xénero documental, o ensaio e a fotografía, soporte este último ao que pertence o grupo de instantáneas polaroid que conforman a mostra Luz Instantánea, que presenta nesta ocasión a Fundación Luis Seoane.
O eixo central do proxecto expositivo xira ao redor de 80 fotografías polaroid tomadas por Andrei Tarkovski nas cercanías da súa dacha rusa e en diversas localizacións italianas entre 1979 e 1984, época na que o cineasta se atopaba inmerso na realización da súa primeira película rodada no extranxeiro, Nostalxia. Ésta é unha circunstancia que aparece nas propias instantánteas, xa que nelas podemos comprobar toda unha serie de minuciosos ensaios sobre os encadres, motivos ou mesmo tonalidades cromáticas que finalmente formarán parte do seu penúltimo film.
Sen embargo, o que converte a estas fotografías en documentos excepcionais é a súa dimensión autobiográfica. Desde este punto de vista e baixo a intensidade contida nestes apuntes instantáneos, nos que semella dilatarse indefinidamente o tempo e a súa brétema, atopamos unha serie de inestimables documentos que dan fe da preocupación do seu autor por desentramar o misterio de toda imaxe -en especial a do propio fogar- e o sentido da súa propia melancolía, presente en toda a súa obra.
A presenza desta colección de polaroids nas salas da Fundación Luis Seoane supón unha oportunidade única a nivel nacional, pois xamais tiñan sido expostas en España con anterioridade. A este factor fundamental, súmase o feito de que 20 das fotografías presentes nesta exposición foron atopadas recentemente e incluidas na devandita colección, o que singulariza aínda máis a proposta. Pero o carácter de primicia non só se limita ao número final de fotografías nin á súa chegada por vez primeira ao noso país: dentro do proxecto da Fundación Luis Seoane preséntase por vez primeira, tanto en España coma no extranxeiro, un debuxo de gran formato feito polo propio Andrei Tarkovski, tamén relacionado coa rodaxe de Nostalxia, un deseño a escala que o director ruso fixo para a construcción dunha reproducción da súa propia dacha rusa que sería incluida en varias secuencias do film. Este debuxo inédito sinala o punto de partida do proceso de análise e traballo realizado pola Fundación para esta exposición, pois ilustra o motivo sobre o que se pretende reflexionar a partir de aquelas pequenas instantáneas: a figura da “casa” ou o “fogar” na obra de Tarkovski.
Fillo do poeta ruso Arseni Tarkovski e da actriz Maria Ivanovna, a súa formación académica tivo lugar no Instituto de Cinematografía Gerasimov, en donde foi alumno doutro gran realizador soviético, Mikhail Room, de quen aprendería un concepto fundamental na súa obra, a de considerar o cine coma un xeito de esculpir no tempo. Herdeiro directo do gran Alexander Dovjenko, desenvolveu un léxico e unha concepción do quefacer cinematográfico sumamente personal e inconfundible. Dada a solidez das súas conviccións e o profundo vencello que existe en todo o seu corpus creativo, a súa morte prematura en 1986 non deixou unha filmografía mutilada na súa orientación conceptual, senón unha fermosa e extremadamante coherente herdanza artística pese á súa escasa producción, limitada a sete títulos: A infancia de Ivan, Andrei Rubliev, Solaris, O espello, Stalker, Nostalxia e Sacrificio, prácticamente todas ellas obras de culto cinéfilo e premiadas cos máis altos galardóns da crítica nos principais festivais internacionalis como o de Venecia, Cannes ou San Francisco. Estas películas son sen dúbida a mellor mostra do xenio “tarkovskiano”, así coma un exemplo excepcional da vertente poética e de vontade trascendente desta arte.
Mirador Sonoro
O espazo Mirador Sonoro da Fundación Luis Seoane ofrecerá unha escolla de pezas clásicas incluidas por Andrei Tarkovski nas súas películas, así coma unha serie de temas musicais elaborados por artistas contemporáneos inspirados polo cine e a figura do director ruso.
Ciclo de documentais
Grazas á colaboración do festival de cine documental Punto de Vista de Pamplona se proxectará o ciclo Querido Andrei, composto por unha serie de documentais sobre Tarkovski realizados por autores da talla de Alexander Sokurov, Chris Marker o Sergei Paradjanov.
Instalación audiviosual
A exposición remata cunha instalación audiovisual baseada na película Nostalxia, que, como xa indicaramos, está vencellada tanto ás fotografías da mostra coma ao debuxo inédito de Andrei Tarkovski. As imaxes da instalación pertencen a un proxecto documental baseado nun percorrido polas localizacións orixinais de Nostalxia. Tamén de Nostalxia, se emitirán unha serie de entrevistas a personas vencelladas á película e ao seu director, como Andrei A. Tarkovski, fillo do director, Tonino Guerra, guionista do film ou Domiziana Giordano, unha das súas protagonistas.